Yüzde Hesaplama
Aşağıdaki hesaplayıcı beş farklı yüzde işlemini yapar: bir sayının yüzdesi, bir sayının başka bir sayının yüzde kaçı olduğu, iki değer arasındaki değişim oranı, yüzde artırma ve yüzde azaltma. İşlemi seçin, iki sayıyı yazın; sonuç siz yazarken hesaplanır. Ondalık için virgül ya da nokta kullanabilirsiniz.
Yüzde nedir?
Yüzde, bir bütünü 100 eşit parçaya böldüğümüzde o parçalardan kaçını aldığımızı söyler. "Yüzde 20" demek, 100 parçadan 20'si demektir; % işaretiyle gösterilir ve matematiksel olarak 20/100 yani 0,20 kesrine eşittir. Yüzdenin işe yaraması şuradan gelir: farklı büyüklükteki şeyleri aynı ölçekte karşılaştırmamızı sağlar. 50 soruluk sınavda 40 doğru ile 80 soruluk sınavda 60 doğrudan hangisinin daha iyi olduğunu ancak yüzdeye çevirince görürüz: %80'e karşı %75.
Günlük hayatta yüzde dört yerde karşımıza çıkar: fiyat ve indirim, maaş ve zam, vergi (KDV, stopaj) ve sınav ya da anket sonuçları. Hepsinin altında aynı üç formül vardır.
Yüzde hesaplama formülleri
Bütün yüzde soruları üç bilinmeyenden birini arar: bütün, parça ya da oran. Hangisi eksikse formül ona göre değişir.
1. Bir sayının yüzdesini bulma
Parça = Bütün × Oran ÷ 1001.500'ün yüzde 20'si: 1.500 × 20 ÷ 100 = 300. Pratik yol: yüzdeyi ondalığa çevirip çarpın, 1.500 × 0,20 = 300.
2. Bir sayının başka bir sayının yüzde kaçı olduğunu bulma
Oran = Parça ÷ Bütün × 10040 soruluk sınavda 34 doğru: 34 ÷ 40 × 100 = %85. Burada bölme sırasına dikkat edin, her zaman küçük parça büyük bütüne bölünür; tersini yaparsanız 100'den büyük anlamsız bir oran çıkar.
3. İki değer arasındaki değişimi bulma
Değişim (%) = (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100Kira 12.000 TL'den 15.000 TL'ye çıktıysa: (15.000 − 12.000) ÷ 12.000 × 100 = %25 artış. Sonuç eksi çıkarsa azalış vardır. Bölen her zaman eski (başlangıç) değeridir; en sık yapılan hata yeni değere bölmektir.
4. Yüzde artırma ve azaltma
Yeni = Eski × (1 + Oran ÷ 100) · Yeni = Eski × (1 − Oran ÷ 100)800 TL'ye %30 zam: 800 × 1,30 = 1.040 TL. 800 TL'ye %30 indirim: 800 × 0,70 = 560 TL. Çarpanı ezberlemek işi hızlandırır: %30 artış için 1,30, %30 azalış için 0,70.
Sık yapılan hatalar
- Yüzde ile yüzde puanı karıştırmak. Faiz %10'dan %12'ye çıktığında artış 2 yüzde puanıdır ama oransal artış %20'dir (2 ÷ 10). Haberlerde ikisi sık karışır.
- Artışı geri almak için aynı yüzdeyi düşmek. 100 TL %20 artınca 120 TL olur; 120 TL'den %20 düşerseniz 96 TL'ye inersiniz, 100'e değil. Geri dönüş yüzdesi her zaman daha küçüktür (bu örnekte %16,67).
- Yüzdeleri toplamak. %20 indirim üstüne %10 indirim %30 değil, %28 eder: 0,80 × 0,90 = 0,72.
- Yanlış bütüne bölmek. Değişim oranında bölen her zaman başlangıç değeridir.
- KDV'yi ters hesaplamak. KDV dahil 1.200 TL'nin %20'sini düşerseniz 960 bulursunuz, oysa KDV hariç fiyat 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL'dir. Bunun için KDV hesaplama ve ters yüzde sayfaları var.
Kafadan yüzde hesaplamanın kısa yolları
| Yüzde | Kısa yol | Örnek: 2.400 |
|---|---|---|
| %1 | 100'e böl | 24 |
| %5 | %10'un yarısı | 120 |
| %10 | Virgülü bir sola kaydır | 240 |
| %15 | %10 + %5 | 360 |
| %20 | 5'e böl | 480 |
| %25 | 4'e böl | 600 |
| %50 | 2'ye böl | 1.200 |
| %75 | Yarısı + çeyreği | 1.800 |
Bir de simetri kuralı var: A'nın %B'si, B'nin %A'sına eşittir. 8'in %50'sini bulmak zor geliyorsa 50'nin %8'ini düşünün: 4.
Belirli sayılar için hazır sonuçlar yüzde hesaplama tablosunda: örneğin 1000'in yüzde 10'u ya da 500'ün yüzde 20'si.
Sık Sorulan Sorular
Bir sayının yüzde kaçı olduğu nasıl hesaplanır?
Parçayı bütüne bölüp 100 ile çarpın. 250'nin 1.000'in yüzde kaçı olduğunu bulmak için 250 ÷ 1.000 × 100 = %25. Hesaplayıcıda "A sayısı, B sayısının yüzde kaçıdır?" işlemini seçip A'ya 250, B'ye 1.000 yazın.
Yüzde artış nasıl hesaplanır?
Yeni değerden eski değeri çıkarın, farkı eski değere bölün ve 100 ile çarpın. 40.000 TL'den 52.000 TL'ye çıkan maaş için (52.000 − 40.000) ÷ 40.000 × 100 = %30. Ayrıntılı örnekler yüzde artış hesaplama sayfasında.
Yüzde ile yüzde puanı arasındaki fark nedir?
Yüzde puanı iki yüzdenin doğrudan farkıdır, yüzde ise oransal değişimdir. İşsizlik %8'den %10'a çıkarsa 2 puan artmıştır ama oransal artış %25'tir.
Hesap makinesinde yüzde tuşu nasıl kullanılır?
Çoğu hesap makinesinde 1500 × 20 % yazınca 300 çıkar; 1500 + 20 % ise 1.800 verir. Telefon hesap makinelerinde davranış modele göre değişir; güvenli yol yüzdeyi ondalığa çevirip çarpmaktır. Ayrıntılar hesap makinesinde yüzde hesaplama sayfasında.
Excel'de yüzde nasıl hesaplanır?
Hücreye =A1*20% ya da =A1*0,2 yazmak A1'in yüzde 20'sini verir. Değişim oranı için =(B1-A1)/A1 formülünü yazıp hücre biçimini yüzde yapın. Excel yüzde biçimi değeri 100 ile çarparak gösterir, bu yüzden 0,25 yazan hücre %25 görünür.
Yüzde hesaplama aracı ücretsiz mi, kayıt gerektiriyor mu?
Ücretsizdir, kayıt istemez ve girdiğiniz sayılar tarayıcınızdan dışarı çıkmaz; hesaplama tamamen cihazınızda yapılır. Aynı hesaplayıcının Android uygulaması da vardır.
İlgili Hesaplamalar
Son güncelleme: